शार्वरी हॉस्पिटल, पिंपळे निळख (वाकड), पुणे येथील संस्थापक व संचालक डॉ. कुंदन खर्डे
महाराष्ट्रातील सर्वाधिक खपाच्या मराठी दैनिक लोकमतमध्ये रुग्ण-शिक्षणपर आरोग्य लेख लिहितात.
मार्च २०२५ ते जानेवारी २०२६ या काळात प्रकाशित सहा लेखांत हर्निया, मूळव्याध, भगंदर, स्तनातील गाठ आणि
ताण-पचन हे विषय आहेत. खाली प्रत्येक लेखाची मूळ छापील प्रत दिली आहे.
पोटाचे स्नायू कमकुवत झाल्यामुळे आतले अवयव बाहेर फुगून दिसणे म्हणजे हर्निया. या लेखात इंग्वायनल, अंबिलिकल, इन्सिजनल आणि हायटस हे सामान्य प्रकार, तसेच उभे राहिल्यावर किंवा खोकताना दिसणारी गाठ, वेदना आणि कधी कधी मळमळ ही लक्षणे सांगितली आहेत. हर्निया औषधांनी बरा होत नाही, दुर्लक्ष केल्यास अडकण्याचा (स्ट्रँग्युलेशन) धोका असतो, आणि लॅपरोस्कोपिक शस्त्रक्रियेमुळे लहान टाके व लवकर बरे होणे शक्य होते, हे डॉ. खर्डे स्पष्ट करतात.
परीक्षा, मुलाखत किंवा कामाचा ताण अनेकदा पोटदुखी, गॅस किंवा भूक न लागणे या स्वरूपात दिसतो. लेखात आतडे व मेंदू यांच्यातील संबंध (गट-ब्रेन अ‍ॅक्सिस) समजावला आहे — ताणामुळे स्रवणारी अ‍ॅड्रेनॅलिन व कॉर्टिसोल ही हार्मोन्स पचन बिघडवतात आणि आम्लपित्त, पोट फुगणे, बद्धकोष्ठता किंवा अतिसार होतो. योग, प्राणायाम, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि फायबरयुक्त आहार यांचा सल्ला दिला आहे; सतत त्रास, शौचात रक्त किंवा वजन घटणे असल्यास डॉक्टरांना भेटावे.
स्तन कर्करोग जागरूकता महिन्यानिमित्त लिहिलेल्या या लेखात प्रत्येक गाठ म्हणजे कर्करोग नसतो — बहुतेक गाठी सिस्ट, फायब्रोअ‍ॅडेनोमा किंवा हार्मोनल बदलांमुळे असतात — हे सांगितले आहे. मात्र टिकून राहणारी किंवा वाढणारी गाठ, त्वचेत खड्डा, निपल आत ओढले जाणे किंवा स्राव ही लक्षणे तातडीने तपासावीत. "ट्रिपल असेसमेंट" (क्लिनिकल तपासणी, सोनोग्राफी/मॅमोग्राफी, बायोप्सी), दरमहा स्व-तपासणी, ३० नंतर वार्षिक तपासणी आणि ४० नंतर मॅमोग्राफी असा सल्ला आहे.
थंडीत मूळव्याधीचा त्रास का वाढतो, याची कारणे लेखात दिली आहेत — थंडीमुळे रक्ताभिसरण मंदावते, पाणी कमी प्यायले जाते, जड-तिखट आहार वाढतो आणि हालचाल कमी होते; त्यामुळे मल कडक होऊन ताण येतो. थंडी नवीन मूळव्याध निर्माण करत नाही, पण असलेला त्रास वाढवते; बैठे काम करणारे, चालक यांना विशेष धोका. दररोज ८–१० ग्लास पाणी, फायबरयुक्त आहार, ३० मिनिटे चालणे आणि लाज न बाळगता तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे असे उपाय सुचवले आहेत.
मूळव्याध असलेल्यांसाठी व्यावहारिक आहार मार्गदर्शन. लेखात फायबरचे स्रोत — संपूर्ण धान्ये, डाळी, ओट्स, पालेभाज्या व वेलवर्गीय भाज्या, आणि पपई, अंजीर, खजूर यांसारखी फळे — तसेच दिवसातून ८–१० ग्लास पाणी यांची यादी आहे. थोडे-थोडे व वारंवार खाणे, रात्रीचे जेवण लवकर व हलके, आणि तिखट, तळलेले, मैद्याचे पदार्थ, कोल्ड ड्रिंक्स व मद्य टाळणे असा सल्ला आहे. उपचार व प्रतिबंध या दोन्हींचा पाया आहार आहे, असे लेख सांगतो.
भगंदर म्हणजे गुदद्वाराच्या आतील भागातून बाहेरच्या त्वचेपर्यंत तयार झालेली नळी; बहुतेकदा पूर्ण न भरलेल्या फोडातून (अ‍ॅब्सेस) ती तयार होते. वारंवार पू येणे, ओलसरपणा, खाज, सूज, शौचास वेदना आणि कधी ताप ही लक्षणे लेखात दिली आहेत. भगंदर स्वतःहून बरा होत नाही — मलम किंवा घरगुती उपायांनी तात्पुरता आराम मिळतो — आणि लेझर, LIFT, VAAFT यांसारख्या आधुनिक शस्त्रक्रिया पद्धतींमुळे लवकर बरे होणे शक्य होते, हे स्पष्ट केले आहे.
डॉ. कुंदन खर्डे (MS, FMAS) हे पिंपळे निळख, पुणे येथील ५० खाटांच्या शार्वरी हॉस्पिटलचे (स्थापना २०२३)
संस्थापक व संचालक आहेत. त्यांनी आय.एम. सेचेनोव्ह मॉस्को मेडिकल अकादमी येथून MBBS (२००७) आणि
डॉ. डी. वाय. पाटील मेडिकल कॉलेज, पिंपरी येथून MS जनरल सर्जरी (२०१३) पूर्ण केले. १९+ वर्षांचा
शस्त्रक्रिया अनुभव आणि ६,०००+ शस्त्रक्रिया असलेल्या डॉ. खर्डे यांचे कार्यक्षेत्र लेझर प्रोक्टोलॉजी व
लॅपरोस्कोपिक शस्त्रक्रिया आहे. त्यांची
संपूर्ण माहिती येथे
किंवा
drkundankharde.com
वर वाचा.
शार्वरी हॉस्पिटलची मान्यता व नोंदणी कोणती?
शार्वरी हॉस्पिटलकडे गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणालीसाठी ISO 9001:2015 प्रमाणपत्र (क्रमांक ICS/2026/QMS-100,
२० ऑगस्ट २०२९ पर्यंत वैध) आहे आणि बॉम्बे नर्सिंग होम्स रजिस्ट्रेशन अ‍ॅक्ट, १९४९ अंतर्गत पिंपरी चिंचवड
महानगरपालिकेकडे नोंदणी (क्र. ८८४) आहे. डॉ. खर्डे महाराष्ट्र मेडिकल कौन्सिलमध्ये नोंदणीकृत आहेत
(नोंदणी क्र. 2013113384). प्रमाणपत्र क्रमांक व पडताळणी दुवे
मान्यता व प्रमाणपत्रे
या पानावर आहेत.
सर्जन वर्तमानपत्रात लेख का लिहितात?
मूळव्याध, भगंदर आणि हर्निया हे सामान्य आजार आहेत; पण लाजेमुळे किंवा सुरुवातीची लक्षणे किरकोळ वाटल्यामुळे
अनेक जण डॉक्टरांकडे जाणे टाळतात. प्रत्येक लेखात एका आजाराची सोप्या मराठीत माहिती दिली आहे — तो आजार
म्हणजे काय, कोणत्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये, घरी काय काळजी घेता येते आणि तज्ज्ञांकडे कधी जावे.
वाचक, पत्रकार आणि इतर डॉक्टरांना मूळ छापील स्रोताचा संदर्भ देता यावा म्हणून लेख येथे जसेच्या तसे
दिले आहेत.
या विषयांवरील प्रश्न शार्वरी हॉस्पिटल, पिंपळे निळख येथे OPD सल्ल्यात चर्चा करता येतील — उपचारांच्या
तपशीलासाठी
मूळव्याध,
भगंदर
आणि
हर्निया
ही पाने पाहा, किंवा हॉस्पिटलच्या पार्श्वभूमीसाठी
आमच्याविषयी
हे पान पाहा.
१९+ वर्षांचा अनुभव · ६,०००+ शस्त्रक्रिया · ISO 9001:2015 · PCMC नोंदणी क्र. ८८४ · २४×७ सुरू
