थोडक्यात उत्तर: हर्निया म्हणजे पोटातील स्नायू कमकुवत झाल्यामुळे आतील अवयव त्या जागेतून बाहेर फुगून येणे. हा आजार औषधांनी बरा होत नाही — कायमस्वरूपी उपचार म्हणजे शस्त्रक्रिया. आजकाल लॅपरोस्कोपिक (दुर्बिणीद्वारे) शस्त्रक्रिया उपलब्ध असून त्यात वेदना कमी, टाके लहान आणि रिकव्हरी जलद असते.
शरवरी हॉस्पिटल हे पिंपळे निळख, पुणे येथील लेझर व लॅपरोस्कोपिक शस्त्रक्रिया रुग्णालय आहे. येथे डॉ. कुंदन खर्डे (MBBS, MS, FMAS, १९+ वर्षांचा अनुभव) हर्नियाचे आधुनिक तज्ज्ञ उपचार करतात.
हर्निया म्हणजे काय?
आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत अनेक आजार हळूच आपल्या शरीरात घर करतात. त्यापैकीच एक महत्त्वाचा पण अनेकदा दुर्लक्षित आजार म्हणजे हर्निया. सोप्या भाषेत सांगायचे झाले तर, पोटातील स्नायू कमकुवत झाल्यामुळे आतील अवयव बाहेर फुगून दिसू लागणे म्हणजे हर्निया.
हर्नियाचे प्रकार
- इंग्वायनल हर्निया (जांघेतील): सर्वात सामान्य प्रकार; पुरुषांमध्ये अधिक प्रमाणात आढळतो.
- अंबिलिकल हर्निया (नाभीचा): स्त्रियांमध्ये नाभीजवळ अधिक दिसतो.
- इन्सिशनल हर्निया: पूर्वीच्या शस्त्रक्रियेच्या जखमेच्या जागी होणारा.
- हायटस हर्निया: पोटाच्या वरच्या भागातील.
हर्नियाची लक्षणे
- उभे राहिल्यावर किंवा खोकताना पोटात किंवा जांघेत गाठ दिसणे
- वेदना, जडपणा
- कधी कधी मळमळ किंवा उलटी
- सुरुवातीला ही गाठ आडवे झोपल्यावर आत जाते, त्यामुळे अनेक रुग्ण याकडे दुर्लक्ष करतात
मात्र, काळजी न घेतल्यास हर्निया अडकण्याचा (Strangulation) धोका असतो, जो जीवघेणा ठरू शकतो. त्यामुळे लक्षणे दिसताच तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
हर्नियाची मुख्य कारणे
- जड वजन उचलणे
- दीर्घकाळ खोकला
- बद्धकोष्ठता
- लठ्ठपणा
- वारंवार पोटावर ताण येणे
हर्नियावर उपचार — लॅपरोस्कोपिक शस्त्रक्रिया
महत्त्वाचे म्हणजे, हर्निया औषधांनी पूर्णपणे बरा होत नाही. कायमस्वरूपी उपचार म्हणजे शस्त्रक्रिया. सध्या वैद्यकीय क्षेत्रात लॅपरोस्कोपिक (दुर्बिणीद्वारे होणारी) शस्त्रक्रिया उपलब्ध असून त्यामध्ये:
- वेदना कमी होतात
- टाके लहान असतात
- रुग्ण लवकर बरा होतो
- दैनंदिन कामाला लवकर परत येता येते
योग्य आहार, वजन नियंत्रण आणि लक्षणे दिसताच तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. वेळीच निदान आणि योग्य उपचार केल्यास हर्निया पूर्णपणे बरा होऊ शकतो. आमच्या लॅपरोस्कोपिक हर्निया सर्जरी सेवेबद्दल अधिक जाणून घ्या.
तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या — आजच फोन करा
पोटातील गाठ किंवा वेदना दुर्लक्षित न करता त्वरित डॉ. कुंदन खर्डे यांचा सल्ला घ्या. 📞 +91 951 951 1928 (२४ तास उपलब्ध) 📍 शरवरी हॉस्पिटल, गुलमोहर पार्कमागे, विशाल नगर, पिंपळे निळख, पुणे – ४११०२७
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न: हर्निया औषधांनी बरा होतो का? नाही. हर्निया औषधांनी पूर्णपणे बरा होत नाही. कायमस्वरूपी उपचार म्हणजे शस्त्रक्रिया.
प्रश्न: हर्नियाची लॅपरोस्कोपिक शस्त्रक्रिया कशी असते? दुर्बिणीद्वारे होणाऱ्या या शस्त्रक्रियेत लहान छिद्रांद्वारे उपचार केले जातात — त्यामुळे वेदना कमी, टाके लहान आणि रिकव्हरी जलद असते.
प्रश्न: हर्नियावर उपचार न केल्यास काय होते? दुर्लक्ष केल्यास हर्निया अडकण्याचा (Strangulation) धोका असतो, जो जीवघेणा ठरू शकतो. त्यामुळे वेळेवर उपचार आवश्यक आहेत.
प्रश्न: हर्निया कोणाला होण्याची शक्यता जास्त असते? जड वजन उचलणारे, दीर्घकाळ खोकला किंवा बद्धकोष्ठता असणारे आणि लठ्ठपणा असलेल्या व्यक्तींना हर्नियाचा धोका अधिक असतो. इंग्वायनल हर्निया पुरुषांमध्ये, तर नाभीचा हर्निया स्त्रियांमध्ये अधिक दिसतो.
संबंधित वाचन: भगंदर (फिस्टुला) म्हणजे काय आणि थंडीत मूळव्याध का वाढते.