मूळव्याध हा खूप सामान्य पण दुर्लक्षित आजार आहे. “थोडे रक्त आले, काही नाही” असा विचार केल्यामुळे अनेक रुग्ण उशिरा येतात आणि उपचार गुंतागुंतीचे होतात.
सुरुवातीची लक्षणे
- शौचानंतर ताजे लाल रक्त
- हलकी खाज किंवा ओलसरपणा
- बसताना अस्वस्थता
- गुदाजवळ हलकी सूज
प्रगत लक्षणे
- गाठ बाहेर येणे
- वेदना वाढणे
- गाठ आत न जाणे
- वारंवार रक्तस्राव
मूळव्याध की फिशर/फिस्टुला?
गोंधळ सामान्य आहे:
- फिशर: तीव्र चिरणारी वेदना
- फिस्टुला: पूस्राव/पुनरावृत्ती गळू
- मूळव्याध: रक्तस्राव/गाठ
अधिक फरकासाठी हा लेख.
घरगुती स्तरावर काय मदत होऊ शकते?
- पाणी वाढवा
- फायबरयुक्त आहार
- दीर्घकाळ शौचालयात बसू नका
- हलके कोमट पाण्याचे बसणे (sitz bath)
हे उपाय लक्षणे कमी करतात, पण definitive निदानाचा पर्याय नाहीत.
कधी डॉक्टरांना भेटणे आवश्यक?
- १ आठवड्यापेक्षा जास्त रक्तस्राव
- गाठ वाढणे
- वेदना/ताप
- अशक्तपणा
तपासणीमध्ये काय होते?
- इतिहास
- क्लिनिकल तपासणी
- गरजेनुसार प्रोक्टोस्कोपी
यामुळे grade ठरतो आणि योग्य उपचार निवडता येतो.
उपचार पर्याय
- lifestyle + औषधे
- office procedures (selected cases)
- लेझर मूळव्याध उपचार
- स्टेपलर/शस्त्रक्रिया (grade नुसार)
सविस्तर माहिती मूळव्याध मार्गदर्शक आणि लेझर मूळव्याध येथे उपलब्ध.
निष्कर्ष
मूळव्याधीची लक्षणे लवकर ओळखल्यास उपचार सोपे आणि जलद होतात. रक्तस्राव किंवा गाठीकडे दुर्लक्ष करू नका. योग्य सल्ल्यासाठी संपर्क करा.